Avrupa Uzay Ajansı (ESA) araştırmacıları, NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'nun arşivinde saklı nadir astronomik fenomenleri ortaya çıkarmak için yapay zeka destekli yenilikçi bir teknik kullandı. Araştırma ekibi, Hubble Legacy Archive'dan her biri sadece birkaç düzine piksel (7 ila 8 yay saniyesi) boyutunda yaklaşık 100 milyon görüntü kesitini analiz etti. AnomalyMatch adlı sinir ağı aracını kullanan ekip, sadece iki buçuk günde tuhaf görünümlü 1300'den fazla nesne belirledi ve bunların 800'ünden fazlası bilimsel literatürde hiç belgelenmemişti. Çalışma, Astronomy & Astrophysics dergisinde 16 Aralık 2025'te yayımlandı.
Keşfedilen anomalilerin çoğu, olağandışı morfolojiler veya uzun, uzamış yıldız ve gaz akıntıları sergileyen birleşme veya etkileşim geçiren galaksilerdi. Diğerleri arasında, ön plandaki bir galaksinin yerçekiminin uzay-zamanı bükerek arka plandaki bir galaksinin ışığını yay veya halka şeklinde eğdiği yerçekim mercekleri yer aldı. Ek keşifler arasında devasa yıldız oluşturan kümeciklere sahip galaksiler, gaz halindeki "dokunaçlar"a sahip denizanası görünümlü galaksiler ve kendi galaksimizde hamburgere benzeyen kenardan görünen gezegen oluşturan diskler bulunuyor. Dikkat çekici şekilde, düzinelerce nesne mevcut sınıflandırma şemalarını tamamen reddetti ve bilim insanlarının bu nesneleri kategorize etmesini imkansız hale getirdi.
Araştırmanın başyazarı David O'Ryan, "Hubble Uzay Teleskobu'ndan arşiv gözlemleri artık 35 yıla yayılıyor ve astrofiziksel anomalilerin gizlenebileceği zengin bir veri seti sunuyor" dedi. Geleneksel olarak, anormal görüntüler manuel inceleme veya tesadüfi gözlem yoluyla keşfedilir. Uzman astronomlar olağandışı özellikleri belirleme konusunda mükemmel olmakla birlikte, Hubble verilerinin hacmi kapsamlı manuel incelemeyi pratik dışı hale getiriyor. Vatandaş bilimi girişimleri veri analizi kapsamını genişletmeye yardımcı olmuş olsa da, Hubble'ınki veya ESA'nın Euclid misyonu gibi geniş alan taraması teleskoplarından gelen arşivlerle karşılaştığında bu çabalar bile yetersiz kalıyor.
O'Ryan ve araştırma arkadaşı Pablo Gómez'in çalışması önemli bir ilerlemeyi temsil ediyor. AnomalyMatch'i Hubble Legacy Archive'a uygulayarak, tüm veri seti genelinde astrofiziksel anomaliler için ilk sistematik aramayı gerçekleştirdiler. Algoritma muhtemel adayları işaretledikten sonra, araştırmacılar en yüksek puanlı kaynakları manuel olarak gözden geçirdi ve 1300'den fazlasını gerçek anomali olarak doğruladı. Gómez, "Bu, AI'nın arşiv veri setlerinin bilimsel getirisini nasıl artırabileceğinin güçlü bir gösterimi" dedi. NASA'nın yakında gelecek Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, ESA'nın Euclid'i ve Vera C. Rubin Gözlemevi gibi tesisler benzeri görülmemiş miktarda veri üretecek ve AnomalyMatch gibi araçlar, astronomların yeni ve beklenmedik fenomenleri ortaya çıkarmasını sağlayacak.